Wypowiedzi Klientów

(...) Badania rekrutacyjne w pełni spełniły nasze oczekiwania.

NASK Dyżurnet.pl

 

(...) Polecamy firmę "Psychodiagnostyka" jako kompetentnego i solidnego wykonawcę badań psychologicznych kandydatów na pracowników.

Mitsubishi Motors

 

(...) Wyniki badań rekrutacyjnych – patrząc z perspektywy czasu – okazywały się trafne i bardzo pomocne w podejmowaniu decyzji kadrowych, dlatego polecamy „Psychodiagnostykę” jako wartościowe wsparcie procesów rekrutacji i selekcji pracowników.

Babka Medica

 

(...) Pieniądze zainwestowanę w te usługi to jedna z najepszych inwestycji w mojej firmie, to inwestycja w odpowiednich ludzi (...)

Arkada Budownictwo

 

(...) Rekomendujemy "Psychodiagnostykę" jako skuteczne i rzetelne wsparcie procesów rekrutacji i selekcji pracowników (...)

Partner XXI Sp. z o.o.

 

(...) Badania są wykonywane z dużym zaanagażowaniem i zrozumieniem potrzeb spółki. Wyniki badań są bardzo pomocne w procesie zarządzania kadrami (...)

Akademia Uśmiechu/ Eduservice

 

+więcej

Facebook - Lubię to!
Newsletter
Po wpisaniu adresu będziesz powiadamiany o nowościach.
Aktualności
  • 2016-11-07 10:44

    Artykuł "Dobra zasada ograniczonego zaufania" w Newsweek PSYCHOLOGIA

    W nowym numerze Newsweek EXTRA PSYCHOLOGIA (nr 7/2016) został opublikowany artykuł Wojciecha Wyplera pt. "Dobra zasada ograniczonego zaufania" poruszający problem nieuczciwych zachowań w relacji pracownik - pracodawca. Zapraszamy do lektury!

  • 2016-09-16 10:22

    "Anatomia zdrady" w Polsat News 2

    Informacja wydawcy programu "Prawy do lewego, lewy do prawego":

     

    15 września 2016. Afera warszawska zatacza coraz szersze kręgi. O mapie stołecznej reprywatyzacji opowiada Jan Śpiewak ze stowarzyszenia "Miasto Jest Nasze". W drugiej części programu o tym, skąd się bierze niewierność i czy da się przed nią obronić. Gościem Witolda Jurasza jest Wojciech Wypler, ekspert psychologii kłamstwa, autor „Anatomii zdrady".

  • 2016-08-23 17:27

    Anatomia zdrady

    14 września to data premiery wydawniczej książki Wojciecha Wyplera pt. "Anatomia zdrady". Książka ukazuje się nakładem MUZA SA.

     

    Fragment opisu wydawcy: „Anatomia zdrady” Wojciecha Wyplera jest książką poruszającą temat zdrady i kłamstwa w związku, zarówno partnerskim, jak i przyjacielskim, czy rodzinie.  To pozycja szczególna, bowiem autor jest psychologiem, specjalistą od psychologii kłamstwa. Szkolił między innymi agentów służb specjalnych, a więc zawodowych kłamców, aby w sposób wiarygodny potrafili przybierać fałszywą tożsamość.

  • 2016-05-04 14:06

    Raport firmy MBC Smart: REKRUTACJA I RYNEK PRACY 2016. Na co warto zwrócić uwagę w tym roku?

    Niniejszy raport ma za zadanie pokazać prognozę sytuacji na rynku pracy w 2016 roku...

  • 2016-04-18 08:39

    Między bezpieczeństwem a wolnością

    W dniach 21-22 kwietnia 2016 r. w Warszawie odbędzie się organizowana przez Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji UW konferencja pt. Między bezpieczeństwem a wolnością. Profilaktyka społeczna jako zadanie polityk publicznych...

  • 2015-09-02 09:06

    Interdyscyplinarna konferencja „Gospodarka i Społeczeństwo”

    W dniach 24-25 września 2015 r. w Łodzi odbędzie się organizowana przez Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytetu Łódzkiego interdyscyplinarna konferencja „Gospodarka i Społeczeństwo”.

  • 2015-04-08 09:43

    XIX Międzynarodowa Konferencja. Etyka w życiu gospodarczym.

    W dniach 7-8 maja 2015 r. w Łodzi odbędzie się organizowana przez Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytetu Łódzkiego XIX edycja konferencji „Etyka w życiu gospodarczym”.

A A A

„Jak on mógł tak postąpić!?”, czyli dlaczego porządni ludzie zachowują się nieuczciwie i… nie gryzie ich sumienie?

  • Techniki samousprawiedliwiania zachowania
    Techniki samousprawiedliwiania zachowania
  • Piramida wyborów Tavris i Aronsona
    Piramida wyborów Tavris i Aronsona

Czasem w trakcie procesu rekrutacji słyszymy od pracodawcy, że wakujące stanowisko zajmował długo związany z firmą pracownik, który dopuścił się nieuczciwego zachowania i konieczne stało się natychmiastowe usunięcie go z organizacji.

 

Pokrzywdzeni pracodawcy często nie mogą uwierzyć, że osoba, która wcześniej dała poznać się jako rzetelna i uczciwa, świadomie wyrządziła szkodę firmie. Jeszcze bardziej zaskakuje ich, że pracownik w momencie zwalniania wydawał się nie odczuwać wyrzutów sumienia, tak jakby to, co zrobił, nie naruszyło jego pozytywnej samooceny w zakresie uczciwości… Jak to jest możliwe?*

 

 

Czy dewiant latami starannie ukrywał swoje prawdziwe intencje oraz lekceważący stosunek dla norm i zasad współżycia społecznego, aby niespodziewanie uderzyć w firmę? Zapewne nie.

 

Większość podobnych przypadków to sytuacje, w których porządni ludzie:

 

  1. naruszają akceptowane przez siebie normy lub postępują niezgodnie z wyznawanymi wartościami, a następnie
  2. przyjmują samousprawiedliwienia, które umożliwiają im zracjonalizowanie popełnionych czynów i utrzymanie wysokiej samooceny w zakresie moralności.

 

Wydaje się, że kluczem do zrozumienia psychologicznego procesu towarzyszącego popełnianiu nieuczciwych czy niemoralnych czynów i skutków tego procesu dla systemu przekonań człowieka może być koncepcja dysonansu poznawczego.

 

Dysonans poznawczy jest definiowany jako dyskomfort psychiczny wywoływany przez niezgodność między dwoma elementami poznawczymi. Największe prawdopodobieństwo pojawienia się tego stanu nieprzyjemnego napięcia zachodzi wówczas, gdy jednostka zaangażuje się w działanie, które zagraża jej samoocenie, gdyż jest to sprzeczne z jej koncepcją siebie jako osoby przyzwoitej czy rozsądnej. Wystąpienie przykrych odczuć staje się wtedy siłą napędową, która motywuje jednostkę do redukowania dysonansu. Najczęstszym sposobem łagodzenia dysonansu poznawczego jest uzasadnianie zachowania - poszukiwanie samousprawiedliwień, które będą wiarygodnymi racjonalizacjami działań pozostających w sprzeczności z uznawanymi przez jednostkę normami. Większość ludzi spostrzega siebie jako kompetentnych, moralnych i inteligentnych („jestem dobrym, mądrym i porządnym człowiekiem”), dlatego mechanizm służący redukcji dysonansu ma na celu ochronę pozytywnej koncepcji siebie i działa podobnie jak termostat, utrzymując samoocenę na wysokim poziomie. Jego działanie pozostaje nieuświadamiane.

 

Marek Kosewski (2008, s. 31) bardzo obrazowo ukazuje mechanizm działania samousprawiedliwiania: „porządny człowiek ukradnie wówczas, gdy znajdzie wiarygodne usprawiedliwienia, i nie ukradnie, gdy mu ich zabraknie”.

 

Podstawowe techniki, za pomocą których jednostki uważające się za uczciwe mogą w sposób bezpośredni** łagodzić dysonans poznawczy wynikający z niemoralnego postępowania, to:

 

Manipulowane w procesie samousprawiedliwiania zachowania aspekty relacji między jednostką, jej zachowaniem oraz jego skutkami

  • pomniejszanie własnej odpowiedzialności za zachowanie (JA),
  • pomniejszanie negatywnych konsekwencji zachowania (SKUTKI),
  • deprecjonowanie ofiar zachowania (OFIARA),
  • zmiana znaczenia zachowania poprzez znalezienie dla niego nowego kontekstu (ZACHOWANIE; Wypler, 2012).

 

Zatem mały Jaś, zabierając z portfela taty bez jego wiedzy drobną sumę, może w następujący sposób usprawiedliwiać swoje postępowanie:

 

  • Jestem za mały, żeby zarabiać; nie mam innej możliwości zdobycia pieniędzy (JA),
  • Tata ma dużo pieniędzy – nawet nie zauważy ani nie odczuje braku tych paru złotych (SKUTKI),
  • Gdyby tata dawał mi wyższe kieszonkowe, tak jak robią to inni ojcowie, nie musiałbym tak postępować! (OFIARA),
  • Tylko pożyczam; zwrócę tacie wszystko z najbliższego kieszonkowego (ZACHOWANIE).

 

Natomiast dorosły Jan, wynosząc z pracy do domu materiały biurowe, może łagodzić dysonans poznawczy, używając następujących samousprawiedliwień:

 

  • Spędzam w pracy cały dzień; kiedy wracam do domu, właściwie wszystkie sklepy są już zamknięte – nie mam możliwości zrobienia zakupów (JA),
  • Firma kupuje ogromne ilości materiałów biurowych - kilka ryz papieru, tusz do drukarki i kalkulator nie umniejszą w żaden sposób tych zapasów (SKUTKI),
  • Firma nie płaci mi za nadgodziny; to, co zabieram do domu, to zaledwie marny ekwiwalent za dodatkowy czas, który poświęcam firmie (OFIARA),
  • Bardzo oszczędnie korzystam z papieru, tuszu, długopisów – to, co zabieram do domu, to faktycznie „przydział”, który i tak mi się należy jako pracownikowi (ZACHOWANIE).

 

Wpływ decyzji dotyczących własnego zachowania w sytuacjach pokusy może mieć, w dłuższej perspektywie czasowej, bardzo poważne skutki. Jeśli człowiek uległ pokusie, będzie z dużym prawdopodobieństwem uzasadniać swoje zachowanie i postrzegać popełniony czyn jako mniej niemoralny i nieuczciwy niż początkowo.

 

W ten sposób samousprawiedliwienia zostają zinternalizowane, a człowiek nabiera przekonania, że zawsze tak myślał. Niestety, samousprawiedliwienia zwiększają również prawdopodobieństwo powtórzenia zgodnych z nimi zachowań. Tym samym przyjęte przez dorosłego Jana racjonalizacje dotyczące wynoszenia z pracy do domu materiałów biurowych stają się gruntem pod następne działania na szkodę firmy. Tak więc samousprawiedliwianie kolejnych, poczynając od małych poprzez coraz większe, kompromisów moralnych może doprowadzić do niedostrzegalnego przez jednostkę przekraczania kolejnych granic, uznawanych przez nią wcześniej norm. Wybory dotyczące małych pokus, w samonapędzającej się spirali działania, uzasadniania postępowania i kontynuowania go, wzmagają lub osłabiają intensywność postaw jednostek wobec norm i wartości.

 

Carol Tavris i Elliot Aronson (2008, s. 42) ujmują to następująco: „Jak można sprawić, żeby uczciwy człowiek zgubił swój kompas moralny? Wystarczy nakłonić go do robienia kolejnych małych kroczków – jednego po drugim – a samousprawiedliwianie załatwi całą resztę”.

 

Czy przedstawiony wyżej mechanizm można wykorzystać również w rekrutacji, zarządzaniu personelem oraz szkoleniu pracowników?

 

Oczywiście!

 

Rozmowy rekrutacyjne są okazją do zbadania przekonań kandydata na pracownika dotyczących pracy, pracodawcy oraz różnego rodzaju norm organizacyjnych, prawnych i społecznych. Jeśli przekonania, które posiada pracownik, mają charakter samousprawiedliwień ułatwiających naruszanie tych norm – być może warto zastanowić się, czy jego zatrudnienie nie będzie wiązać się z ryzykiem podejmowania przez niego działań szkodliwych dla organizacji.

 

Jeśli jednak wrócimy do wspomnianych wcześniej wyborów człowieka w obliczu pokusy nieuczciwego zachowania, możemy poddać analizie sytuację, w której człowiek podejmuje inną decyzję, tj. opiera się pokusie. Jakie będzie miało to konsekwencje dla jego systemu poznawczego? Zachowanie, którego człowiek nie podjął, będzie postrzegał jako bardziej nieuczciwe i niemoralne niż wcześniej. Opieranie się pokusom działa zatem jak… „szczepionka”, która powoduje coraz większe radykalizowanie negatywnej postawy wobec tych pokus i staje się pewnego rodzaju „zabezpieczeniem” przed nieuczciwym zachowaniem.

 

Systematyczna praca nad postawami pracowników poprzez wyraźne informowanie ich o standardach etycznych przestrzeganych w firmie oraz uwrażliwianie na nieuczciwe i nieetyczne zachowania w pracy, a także samousprawiedliwienia przyjmowane przez sprawców nadużyć i wreszcie stymulowanie pracowników do opierania się nawet drobnym pokusom powinny zaowocować zmniejszeniem się ryzyka pojawienia się zachowań szkodliwych dla organizacji.

 

Czy są to działania wystarczające dla obrony organizacji przed szkodliwym działaniem pracowników? Zapewne nie. Ważne jest również dołożenie starań, aby w miarę możliwości eliminować ze środowiska pracy okazje do łatwego i niezauważalnego dla innych (pracodawcy, innych pracowników, klientów) nieuczciwego zachowania. Tutaj znajduje się miejsce na systemy kontroli dostępu, telewizji przemysłowej, monitorowania pojazdów służbowych, czasu spędzanego w Internecie itp.

 

Innym elementem systemu obrony organizacji może być aktywne poszukiwanie przypadków nadużyć i defraudacji. Informacje o wykrytych lukach winny być niezwłocznie wykorzystywane do wzmacniania odporności organizacji. Stwierdzone przypadki nieuczciwości pracowników powinny być szybko i konsekwentnie, adekwatnie do swojej szkodliwości dla firmy, karane oraz piętnowane - informacja o braku tolerancji dla określonych zachowań winna skutecznie docierać do innych pracowników.

 

Reasumując, skuteczne programy zarządzania ryzykiem szkodliwych dla organizacji działań pracowników powinny, oprócz pracy nad postawami pracowników, obejmować trzy obszary działań praktycznych:

 

  1. Eliminowanie w procesie rekrutacji osób, które ze względu na postawy lub przeszłe doświadczenia stwarzają duże ryzyko nieuczciwego zachowania.
  2. Monitoring pracowników (eliminowanie sytuacji pokusy nieuczciwego zachowania).
  3. Poszukiwanie przypadków defraudacji i korupcji; szkolenie kierowników wszystkich szczebli zarządzania w rozpoznawaniu sygnałów ostrzegawczych szkodliwych dla firmy praktyk oraz właściwego reagowania w sytuacji ich wykrycia.

________

* Artykuł opisuje ogólny mechanizm, który mógłby wyjaśniać także zachowanie pracodawców wykorzystujących pracowników, mężów zdradzających żony, nastolatków oszukujących rodziców, itd.

** Łagodzenie dysonansu może następować również poprzez strategie pośrednie, np. wzbudzanie dobrych uczuć względem siebie w innych obszarach życia.

 

Bibliografia:

 

 

Autor: W.Wypler

 

  • Barman: Najlepiej oszukuje się...

    Na portalu gazeta.pl w cyklu "Polska od kuchni" opublikowano ciekawy wywiad z barmanem, który opowiada o sposobach w jaki oszukiwani są klienci klubów, a także wyjaśnia dlaczego nie obawia się, że pracodawca przyłapie pracowników na tym procederze oraz dlaczego nie ma wyrzutów sumienia w związku ze swoim postępowaniem.

  • Trzy gospodynie wyrolowały bank na miliony

    Jedna z trzech pracownic, które wyprowadziły z placówki Banku Spółdzielczego ponad 400 tys. zł, tak tłumaczy się w prokuraturze: "Nie pamiętam, kiedy z koleżankami zaczęłyśmy pożyczać. Jak miałyśmy trochę grosza, to oddawałyśmy. Zapisywałyśmy to na karteczkach, żeby to trochę kontrolować. Potem to wszystko trochę się nam rozjechało. Kiedy manko wyszło na jaw, przeraziłam się, że tych pieniędzy jest aż tyle".

  • Wyłączył mi się bezpiecznik przyzwoitości...

    Jakub Śpiewak, który sprzeniewierzył pieniądze fundacji KidProtect.pl w rozmowie z dziennikarzem gazeta.pl tłumaczy się tak: "Woda sodowa uderzyła mi do głowy. Całe życie miałem gdzieś luksusy. I dałem się skusić. W jakimś momencie wyłączył mi się bezpiecznik przyzwoitości"...
  • Czy złodzieje samochodów mają opory moralne?

    Czy złodzieje aut mają opory moralne? Artur Włodarski twierdzi, że nie. Przestępcy w swoim mniemaniu nie krzywdzą ludzi. Kradną coś, "co na pewno jest ubezpieczone, więc jeśli ktoś straci wóz, to kupi sobie drugi"...

Komentarze

dział HR

2015-05-16 22:29

Czy możliwa jest ocena kompetencji sprzedażowych kandydatów na handlowców? Zależy na m również na zbadaniu uczciwości. Co sadzicie o testach SHL?
Teo Rach

2015-04-09 15:41

Witam, czy jesteście Państwo w stanie przeprowadzić takie masowe, internetowe badanie dla kandydatów do pracy w call center?
Gretchen

2013-03-02 18:41

Ciekawa koncepcja - czy jest w psychologii dobrze udokumentowana badaniami? Uprzejmie proszę o namiary na artykuły na ten temat!
Mario UW [*_*]

2012-11-08 14:01

Witam. Ciekawy tekst. Gdzie można znaleźć więcej namiarów na badania dotyczące uczciwości?
Radek, HAN

2012-10-24 17:01

Byłem na szkoleniu i potwierdzam - przydatna wiedza i dużo przekonujących ćwiczeń. Czekam na książkę...!
Pozdrawiam!
Alinka

2012-08-20 11:43

Bardzo ciekawy artykuł wraz z praktycznymi wskazówkami dotyczącymi pracy nad "uczciwością" personelu.

Swoją drogą - to dosyć dołujące, że tak łatwo przychodzi nam usprawiedliwianie własnych nieuczciwych zachowań... :(