Redaktor serwisu monsterpolska.pl poprosił nas o odpowiedź na kilka pytań dotyczacych nietypowych pytań rekrutacyjnych.

Fragmenty komentarza wykorzystano w artykule pt. "Po co Panu ta noga?".

- Czemu służą pracodawcy/rekruterowi nietypowe pytania?
W.W., Psychodiagnostyka: Najczęściej wykorzystywaną metodą selekcyjną jest wywiad, czyli popularna „rozmowa kwalifikacyjna”. Większość kandydatów ma za sobą przynajmniej kilka takich rozmów, lekturę poradników na temat tego jak zachowywać się podczas interview, aby wywrzeć korzystne wrażenie i jest dosyć starannie przygotowana do odpowiedzi na większość standardowych pytań dotyczących wykształcenia, doświadczenia zawodowego oraz swoich planów na przyszłość.
Nietypowe pytania rekrutacyjne, czyli takie których kandydat raczej się nie spodziewa, pozwalają dowiedzieć się o kandydacie więcej niż zaplanował on ujawnić, dają szansę na zaobserwowanie bardziej naturalnego zachowania kandydata i bardziej autentyczny kontakt z nim.
Załóżmy, że pracodawca witając kandydata mimochodem pyta go o to, czy ten wie, kim był i jaką rolę w historii Polski odegrał człowiek, którego nazwisko nosi ulica, przy której znajduje się biuro firmy.
Na podstawie reakcji kandydata na takie nieoczekiwane pytanie, pracodawca może próbować wyciągać wnioski dotyczące funkcjonowania kandydata w warunkach stresu, np. sytuacji zakłopotania, kiedy jest on zmuszony już na początku rozmowy w sprawie pracy przyznać się do swojej niewiedzy.
W powołanym wyżej przykładzie pracodawca może oceniać także poziom wiedzy ogólnej kandydata.
Inne nieoczekiwane pytania i zadania rekrutacyjne dotyczyć mogą specjalistycznej wiedzy lub kompetencji, najprostszy przykład: kandydat na stanowisko helpdesk może zostać poproszony podczas wstępnej rozmowy o pomoc w podłączeniu i skonfigurowaniu drukarki.

- Jakich pytań nie powinno się zadawać?
W.W., Psychodiagnostyka: Pracodawca nie może zadawać pytań potencjalnie dyskryminujących kandydatów ze względu na płeć, stan cywilny, wiek, niepełnosprawność, przekonania polityczne, wyznanie czy orientację seksualną.
Przykładem takich pytań mogą być „kto zajmie się pani dziećmi, kiedy zachorują?” lub „czy pana żona nie będzie miała nic przeciwko częstym wyjazdom i noclegom poza domem?”, itp.
Celem wywiadu selekcyjnego jest ocena i porównanie kompetencji zawodowych kandydatów, można więc przyjąć, że podczas rozmowy kwalifikacyjnej należy unikać w ogóle pytań dotyczących szczegółów życia prywatnego - jest to ryzykowne ze względu na obowiązujące przepisy a równocześnie… zupełnie niepotrzebne!

Ryzykowne są również pytania – psychozabawy, których przykładem może być następujące pytanie: „gdyby został pan zaproszony na firmową imprezę karnawałową, w jakim przebraniu chciałby pan wystąpić?”. Pytanie takie może służyć np. ocenie kreatywności kandydata, ale kandydat może mieć  obawy (niestety czasem słuszne!), że na podstawie odpowiedzi, której udzielił osoba prowadząca rozmowę zechce wyciągać daleko idące wnioski dotyczące jego osobowości, kierując się przy tym pozyskanymi gdzieś w internecie pseudonaukowymi wskazówkami interpretacyjnymi.

- Jakie są niepożądane reakcje kandydatów na nietypowe pytania?
W.W., Psychodiagnostyka: Poza zachowaniem agresywnym trudno mówić o obiektywnie niepożądanych reakcjach kandydatów na nietypowe pytania  – kandydat reaguje w pewien sposób na bodziec jakim jest pytanie a osoba prowadząca wywiad selekcyjny ocenia tę reakcję kandydata, kierując się wcześniej przyjętymi kryteriami.
„Niepożądana” reakcja kandydata w ocenie osoby rekrutującej np. odmówienie udzielenia odpowiedzi na dane pytanie, może być najbardziej właściwą, asertywną odpowiedzią w ocenie samego kandydata, który uważa, że pytanie narusza jego prywatność i nie chce na nie odpowiadać.
Dlatego zadawanie nietypowych pytań wymaga przynajmniej podstawowej wiedzy dotyczącej psychologicznego funkcjonowania człowieka, znajomości przepisów prawa pracy oraz dużej odpowiedzialności (osoba prowadząca wywiad reprezentuje w kontakcie z kandydatami pracodawcę!).

Informacje o błędach poznawczych popełnianych podczas rozmów kwalifikacyjnych mozna znaleźć w jednym z naszych artykułów.